มะเร็งหลังโพรงจมูก (Nasopharyngeal Carcinoma : NPC) โรคมะเร็งที่เกิดขึ้นบริเวณ ด้านหลังโพรงจมูกและด้านล่างของฐานกะโหลกศีรษะ เนื่องจากตำแหน่งนี้อยู่ลึกและมองไม่เห็นได้จากภายนอก จึงมักถูกเรียกว่าเป็น “ภัยเงียบ”
เนื่องจากตำแหน่งนี้อยู่ลึกและมองไม่เห็นได้จากภายนอก จึงมักถูกเรียกว่าเป็น “ภัยเงียบ” โดยมักจะไม่มีอาการในระยะแรก และกว่าจะมีอาการมักมีก้อนขาดใหญ่จนกดเบียดรอบ้ขางทำให้เกิดอาการ หรือมีการกระจายไปต่อมน้ำเหลืองที่คอทำให้คลำได้เป็นก้อนแล้ว
มะเร็งหลังโพรงจมูกพบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง และมีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัส Epstein-Barr (EBV) รวมถึงการรับประทานอาหารที่มีสารไนโตรซามีน เช่น ปลาเค็ม หรืออาหารหมักดอง
อาการที่ควรสังเกต
เนื่องจากตำแหน่งของเนื้องอกอยู่ใกล้กับอวัยวะสำคัญ อาการจึงแสดงออกได้หลายระบบ ดังนี้
- อาการทางคอ : พบก้อนที่คอบ่อยที่สุดเนื่องจากมีมะเร็งกระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอ (มักเป็นบริเวณใต้ใบหูหรือข้างคอ คลำได้ แข็ง และไม่เจ็บ)
- อาการทางจมูก : คัดจมูกข้างเดียว มีน้ำมูกปนเลือด เลือดกำเดาไหล หรือมีน้ำมูกไหลลงคอเรื้อรัง (ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นไซนัสอักเสบได้)
- อาการทางหู : หูอื้อข้างเดียว ปวดหู หรือรู้สึกมีเสียงดังในหู หูได้ยินลดลง เนื่องจากก้อนเนื้อไปกดทับท่อปรับความดันของหูชั้นกลาง
- อาการทางระบบประสาท : ปวดศีรษะเรื้อรัง หน้าชา มองเห็นภาพซ้อนจากการกดเบียดเส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนทท้อกลอกตา หรือหนังตาตก หากโรคลุกลามมากขึ้น
การตรวจวินิจฉัย
แพทย์จะใช้หลายวิธีร่วมกันเพื่อยืนยันโรคและประเมินระยะการลุกลาม
- การซักประวัติและตรวจร่างกาย : ตรวจดูความผิดปกติบริเวณศีรษะและลำคออย่างละเอียด
- การส่องกล้อง (Endoscopy) : ใช้กล้องขนาดเล็กส่องเข้าไปในโพรงจมูกเพื่อดูตำแหน่งของรอยโรคบริเวณหลังโพรงจมูก
- การตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) : ตัดเนื้อเยื่อบริเวณที่สงสัยส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เป็นวิธีที่ให้การวินิจฉัยที่แน่นอนที่สุด
- การตรวจเลือด : ตรวจหาค่าแอนติบอดีหรือดีเอ็นเอของไวรัส Epstein-Barr (เช่น EBV DNA หรือ IgA)
- การตรวจทางรังสีวิทยา: เช่น การทำ CT Scan หรือ MRI เพื่อดูการขยายตัวของก้อนเนื้อไปยังฐานกะโหลกศีรษะ หรือการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองและอวัยวะอื่นๆ
แนวทางการรักษา
การรักษามะเร็งหลังโพรงจมูกจะขึ้นอยู่กับระยะของโรค โดยมีหลักการสำคัญ ดังนี้
- รังสีรักษา (Radiotherapy) : เป็นการรักษาหลักของมะเร็งชนิดนี้ เนื่องจากตอบสนองต่อการฉายแสงได้ดี และผลข้างเคียง ภาวะแทรกซ้อนน้อยกว่าการผ่าตัด
- รังสีร่วมกับเคมีบำบัด (Chemo-radiotherapy) : ใช้ในกรณีที่โรคเข้าสู่ระยะลุกลามหรือมีการกระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา
- การผ่าตัด : โดยทั่วไปการผ่าตัดจะไม่ใช่การรักษาหลัก เนื่องจากตำแหน่งอยู่ใกล้ฐานกะโหลกศีรษะและเส้นเลือดใหญ่ แต่จะมีบทบาทในกรณีที่เหลือก้อนบริเวณต่อมน้ำเหลืองที่คอหลังฉายแสง หรือโรคกลับมาเป็นซ้ำ
ผู้ป่วยหลายคนที่เป็นโรคมักละเลยการตรวจพบแพทย์เพราะเข้าใจว่าเป็นหวัดบ่อย ไซนัสอักเสบหรือเส้นเลือดฝอยในโพรงจมูกเปราะ ทำให้มีอาการเลือดกำเดาไหลบ่อยจึงมักซื้อยากินเอง
ซึ่งโรคมะเร็งหลังโพรงจมูกหากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกๆมักจะตอบสนองกับการรักษาได้ดีและโอกาสหายขาดสูงกว่าอย่างมีนัยยะสำคัญ
